Parafia Rzymskokatolicka - Bazylika Mniejsza w Prostyni
                            (diecezja drohiczyńska)

Dyplom Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata dla Gustawa i Kazimiery Diehl z parafii Prostyń, za okrywanie z narażeniem życia dziewczynki żydowskiej Marii Nirenberg.Około 200 stron dokumentów z Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie nt. pomocy Polaków z okolic Treblinki okolicznym Żydom można zobaczyć tutaj.

Podpis zdjęcia obok:
Dyplom Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata dla Gustawa i Kazimiery Diehl z parafii Prostyń, za okrywanie z narażeniem życia dziewczynki żydowskiej Marii Nirenberg.

Ludność okolic Treblinki na podstawie dokumentów archiwalnych


Funkcjonowanie obozów Treblinka I i Treblinka II było tragedią dla okolicznych mieszkańców, którzy żyli w ciągłym zastraszeniu, szantażowani przez oprawców. Były osoby, które poddawały się silnej presji okupantów. Tym bardziej, że wyraźny opór mógł zakończyć się tragiczną śmiercią.

Wiele do myślenia daje analiza księgi zmarłych parafii Prostyń z lat wojny. W 1942 roku, kiedy powstał obóz zagłady, zanotowano 184 pogrzeby, podczas gdy rok wcześniej – 79, a rok później – 84. Tak więc ok. 100 parafian zostało zabitych przez Niemców w początkach istnienia obozu. To pokazuje jaki wtedy panował terror. Z drugiej strony nie można przemilczeć faktu, że istnienie tych obozów wpłynęło bardzo negatywnie na postawę etyczną niektórych mieszkańców okolicznych wiosek, co wyrażało się np. przez handel alkoholem, czasem wynajmowanie mieszkań kobietom lekkich obyczajów czy poszukiwanie cennych kruszców po zlikwidowaniu obozu Treblinka II. Tym większa jest zasługa osób, które mimo wszystko nie uległy zdemoralizowaniu. Na szczególną uwagę zasługuje postawa tych, którzy mężnie stawali w obronie więźniów, często z narażeniem życia.

Józef Podleś za pomoc w wyrobieniu dokumentów Ukraińcowi, który chciał uciec z obozu, został żywcem spalony.Wiele osób zginęło, nie chcąc kolaborować z Niemcami albo Ukraińcami z obozów, inni zostali zabici bez najmniejszego powodu. Aleksandra Filipowicz została zastrzelona przez strażników Treblinki podczas kopania ziemniaków na swym polu w pobliżu obozu. Osierociła ona 2-letnią córeczkę i 6-letniego synka. Anna Tararuj (lat 52) z Wólki Dolnej została zabita za to, że nie dała Ukraińcowi alkoholu. Zabity również został jej syn Marian (lat 19), bo ktoś z Wólki pobił Ukraińców. Franciszek Jakubik (lat 21) został zamordowany, gdy odprowadzał swoją narzeczoną. Jego ciało zawieziono do obozu i nie wydano ojcu, tłumacząc, że tam też jest cmentarz, a on już jest pogrzebany. Kazimierz Manowski z Prostyni (lat 22) zginął w awanturze wywołanej przez Ukraińców. Stanisław Dmowski podczas pracy został wepchnięty pod pociąg. Stanisław Mazurek został zabity za odmowę sprzedaży alkoholu. Takich przykładów jest bardzo wiele, a ukazują one terror tamtego okresu.

Wśród parafian prostyńskich i okolicznych mieszkańców są odznaczeni medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”, który jest przyznawany osobom bezinteresownie ratującym Żydów. W ich gronie są m.in. Kazimiera Diehl z d. Abramowicz wraz ze swym mężem Gustawem, którzy z narażeniem życia przez całą okupację przechowywali Żydówkę Marię.



Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata z okolic Treblinki:

Zgodnie z dokumentami z Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie

Kazimiera i Gustaw Diehl,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  7965.
Przechowali Żydówkę Marię, mieszkając 2,5 km od obozu w Treblince

Rodzina Karczmarczyk,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  7181.
Przechowali m.in. żydowską rodzinę Szczupakiewiczów z Małkini.

Leon i Maria Lubkiewicz oraz syn Stefan,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  7520.
Piekarze zamordowani przez Niemców przed swym domem w Sadownem za to, że dawali chleb Żydom.

Kazimierz Miłobądzki,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  8409.
Uratował kilka osób m. in. Perlę Morgensztern, wnuczkę rabina sokołowskiego.

Bolesława i Alfred Pietraszko,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  10966.
Uratowali 18 Żydów, w tym 10 dzieci.

Zygmunt Rytel,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  315.
Jeden z pierwszych Polaków, który został uznany za Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Uratował wiele osób wystawiając falszywe dokumenty, m. in. Irenę Szenderowicz i jej rodzinę.

Jadwiga Stankiewicz-Jóźwik,
Yad Vashem w Jerozolimie, sygnatura teczki personalnej  8450.
Uratowała m. in. rodzinę żydowską z Międzyrzeca Podlaskiego.


Ponadto jest wiele innych osób z okolic Treblinki, którzy zginęli za pomoc Żydom


Julianna i Stanisław Postkowie z Synami Wacławem i Henrykiem

Zakatowani przez Niemców za przechowywanie Żydów. Trwa proces o przyznaniem im tytułu Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata.

Bohaterowie z Paulina i Ratyńca, bestialsko zamordowani przez Niemców za ukrywanie Żydów. Trwa proces o przyznaniem im tytułu Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata.

Augustyniak Franciszek lat 40
Drgas Zygmunt lat 23
Kierylak Franciszek lat 53
Kotowska Ewa lat 54
Kotowski Józef lat 56
Kotowski Stanisław lat 25
Nowicki Marian lat 29
Piwko Stanisław lat 40
Pogorzelski Wacław lat 24
Siwiński Jan lat 53
Uziębło Ludwik lat 19
Wiktorzak Aleksandra lat 58

Jest liczne grono osób, które były w Treblince dlatego że nie chciały  współpracować z Niemcami. Niektórzy z nich zginęli:

Stanisław Rytel-Skorek z Rytel Święckich, zamordowany w Treblince
Władysław Siłka z Rytel Święckich, zamordowany z Treblince
Albina Siłka z Rytel Święckich, ocalała
Marianna Rytel-Kuc z Rytel Święckich, ocalała
Antoni Tomczuk z Sabni, ocalał
Stanisław Rytel ze Wszebor, po ośmiu miesiącach katorżniczej pracy cudownie ocalał z Treblinki




Około 200 stron dokumentów z Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie można zobaczyć tutaj:

(wystarczy kliknąć na link i ściągnąć zawartość)


http://www.speedyshare.com/files/26194263/Sprawiedliwi_Wybrane.zip

http://www.speedyshare.com/files/26194392/Sprawiedliwi_1.zip

http://www.speedyshare.com/files/26194324/Sprawiedliwi_2.zip

http://www.speedyshare.com/files/26194182/Sprawiedliwi_3.zip

http://www.speedyshare.com/files/26194170/Sprawiedliwi_4.zip

Zdjęcia Księgi Zmarłych Parafii Prostyń

1941 r. – 79 osób
1942 r. – 184 osoby – czas kiedy powstawały obozy Treblinka I i Treblinka II
1943 r. – 84 osoby
Wynika z tego, że z okolic Treblinki zabito ok. 100 osób w 1942 r., gdy powstawały obozy.
Pełna lista nazwisk z podaniem wieku znajduje się tutaj:

http://www.speedyshare.com/files/26194568/ROK_1942.zip


Dla zainteresowanych por.
Ks. P. Rytel-Andrianik, Sanktuarium i Parafia Trójcy Przenajświętszej i św. Anny w Prostyni, (Biblioteka Drohiczyńska V; Drohiczyn-Rzym-Oxford: Wydawnictwo Sióstr Loretanek, 2010)
strony 536-542 – Obóz z Treblince
http://www.speedyshare.com/files/26193964/Treblinka536-542.doc

strony 724-740 – Sprawiedliwi z okolic Treblinki:
http://www.speedyshare.com/files/26193963/Sprawiedliwi_str_724-740PDF.pdf


Historia Sanktuarium (film)

Historia Sanktuarium
Trójcy Przenajświętszej
w Prostyni
(nagranie 2004r)
 

Pielgrzymi, cuda, tradycje

Kardynał Wyszyński

Parafia Rzymskokatolicka PW. TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ I ŚW. ANNY

BAZYLIKA MNIEJSZA

Adres: Prostyń 137, 07-319 Małkinia

tel. 29/644 90 90